Piyasa Defteri: Petrol Yükseldi, BIST Altıncı Haftayı da Kırmızı Kapattı

Bu haftanın özeti

Petrol pahalandı, altın ve borsalar geriledi. BIST altıncı haftasını da düşüşle kapattı; TCMB'nin faiz indirimi bile satışı durduramadı.

Haftanın ortak sorusu şuydu: Yapay zeka furyasında şirketler deliler gibi para harcarken, buna kaynak nereden gelecek ve bu paraların karşılığı ne zaman gelecek? Piyasa evet büyüme hikayelerini hala dinliyor, ama artık "bu büyüme şirket için ne kadar para sağlıyor?" sorusunu daha sık sormaya başladı.

Piyasa Defteri'nin ilk sayısında geçen haftayı herkesin anlayabileceği şekilde adım adım anlattık.

Borsa İstanbul: Faiz indi, endeks yine düştü

BIST 100 bu haftada kan kaybetmeye devam etti ve %5,16 kayıpla 11.117 puandan kapattı. Bu, art arda altıncı haftalık düşüş en son Şubat 2008'de görülmüştü.

İlginç olan şu: TCMB bu hafta Ocak ayından beri ilk kez faiz indirimi yaptı ve politika faizini %36'ya çekti. Bu haber normalde borsa için destekleyici olur fakat bu hafta öyle olmadı, çünkü fon soruşturma piyasadaki güveni sarsmaya ve etkilerini göstermeye devam ediyor.

Bu ne demek? Faiz indirimi şirketlerin kredi çekme maliyetini düşürür ve büyümeyi hızlandırır. Böylede yatırımcı parasını faizden daha fazla getiri sağlayan borsaya taşımak ister. Ama yatırımcı güveni zayıfladığında bu tek başına yeterli olmayabilir. Çünkü piyasayı tek bir haber değil, haberlerin toplamı hareket ettirir.

Haftanın öne çıkan hisseleri

• Türkiye Sigorta (TURSG), %-20,27: Şirket 19 Ekim'de bilanço açıklamasını ertelediğini duyurmuştu. 23 Ekim'de eski genel müdürün fon soruşturması kapsamında yeniden gözaltına alınmasıyla satış derinleşti.
• Sabancı Holding (SAHOL), %+1,99: 7 milyar liralık geri alım programı bu hafta devam etti. CarrefourSA pay devrinin kapanış hesaplarının kesinleşmesi de holdingi düşen piyasada pozitif ayırdı.
• ASELSAN (ASELS): Yurt dışından bir müşteriyle radar, dron karşıtı sistemler ve komuta kontrol çözümlerini kapsayan 442,5 milyon dolarlık ihracat sözleşmesi imzaladı.
• Türk Hava Yolları (THYAO): CFM International ile 295 adede kadar B737 MAX uçağının motor tedariki, bakımı ve THY Teknik bünyesinde bir motor bakım merkezi kurulması için mutabakat zaptı imzaladı.
• Turkcell (TCELL): İstanbul Finans Merkezi'nde iki taşınmazı KDV hariç toplam yaklaşık 16,5 milyar liraya satın alma kararı aldı.

Bu ne demek? Pay geri alımı, şirketin hisselerini borsadan geri almasıdır. Genellikle yönetimin hisseyi değerinin altında gördüğü mesajı olarak okunur. Ancak tek başına bir yatırım fırsatı sayılmamalıdır.

Petrol ve altın: Biri uçtu, diğeri geriledi

Brent petrol cuma günü haftayı %6,24 artışla 116,72 dolardan kapadı. Suudi Aramco'nun Şeybe sahasına yapılan dron saldırısı ve 22 Ekim'de Basra Körfezi'nde petrol taşıyan dört geminin vurulduğunun açıklanması, arz kesintisi endişesini büyüttü.

Pahalı petrol herkesi aynı şekilde etkilemiyor. Petrol üreticileri tarafında bu durum pozitif gözükse de; havayolu, taşımacılık ve kimya şirketleri için durum tam tersi. Bu olumsuz tarafa bizim gibi tüketiciler de dahil çünkü benzine daha fazla para ayırmak diğer taraflardan maddi kısmalar anlamına geliyor.

Altın ise haftayı %4,14 düşüşle 4.008 dolardan kapattı, gümüş %5,76 geriledi. Bu ilk bakışta şaşırtıcı gelebilir: Gerilim artarken "güvenli liman" altın neden düşsün?

ABD: Ekonomi güçlü, fiyatlar da

Veriler: Ekim ayı bileşik PMI 58,4'ten 57,6'ya geriledi. Büyüme biraz yavaşladı ama özel sektör hâlâ güçlü şekilde büyümeye devam ediyor.

Haftalık işsizlik başvuruları 194 bine indi, yani işten çıkarmalar düşük. Öte yandan Michigan tüketici güveni 48,0 ile zayıf kaldı. Kısacası şirketler satış yapabiliyor, ama tüketici aynı harcamayı karşılamakta zorlandığını söylüyor.

Bu ne demek? PMI, satın alma yöneticileriyle yapılan bir anket endeksi. 50'nin üzeri ekonominin büyüdüğünü, altı daraldığını gösterir. 57,6 hâlâ oldukça güçlü bir seviye.

Fed: Politika faizi %3,75–4,00 aralığında. 28 Ekim toplantısında faizin sabit kalması bekleniyor; ancak asıl önemli olan, karar metni ve Başkan Kevin Warsh'ın aralık toplantısı için vereceği mesaj. Petrol kaynaklı fiyat baskısı bu mesajı doğrudan etkileyebilir.

Tahvil: ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi %5,09'dan %5,00'e indi. Hareketin çoğu perşembe geldi; teknoloji hisseleri satılırken para tahvile yöneldi. Bu yüzden faizdeki düşüşü "enflasyon sorunu bitiyor" olarak yorumlamak için daha erken.

Bu ne demek? Tahvil fiyatı yükselince getirisi (faizi) düşer. Yatırımcılar hisseden kaçıp tahvile sığındığında da faiz düşebilir. Bir baz puan, yüzde 0,01 demek.

Wall Street: S&P 500 haftayı %0,47, Nasdaq %0,79 kayıpla kapattı. Haftanın asıl olayı perşembeydi: Yapay zekâ harcamalarının fazla ileri gittiği endişesi Nasdaq Composite'i %2,60, yarı iletken endeksi'ni ise %6,7 düşürdü.

Hisse bazında iki örnek tabloyu iyi anlatıyor. Lam Research rekor gelir açıklamasına rağmen, tedarik kısıtlarının bazı sevkiyatları erteleyebileceği uyarısıyla %12,82 düştü. Hasbro ise beklentiyi aşan kâr ve yükseltilen yıllık hedefle %18,91 yükseldi. Piyasa bu dönemde sadece bugünü değil, yarının görünürlüğünü fiyatlıyor.

Bilanço köşesi: Meta ve Tesla

Bu haftanın iki dev şirketi, ciroya bakmanın neden yetersiz olduğunu bize çok güzel gösterdi.

Meta: Gelir güçlü, nakit eksiye döndü.

Üçüncü çeyrek geliri yıllık %26 artışla 64,6 milyar dolara ulaştı; yani reklam tarafı güzel gidiyo. Faaliyet kâr marjı %40'tan %20'ye indi, ama bunun nedeni 9,89 milyar dolarlık tek seferlik hukuki giderden geliyor.

Asıl önemli kısım nakit tarafı. Şirket faaliyetlerinden 32,79 milyar dolar nakit üretti, ama yatırımlara 34,91 milyar dolar harcadı. Sonuç: 2,12 milyar dolar eksi nakit akışı. Üstelik yıllık yatırım bütçesinin (yapay zeka vs.) minimum değeri 135 milyar dolara çıkarıldı.

Tesla: Gelir yatay, nakit pozitif.

Gelir yaklaşık 28 milyar dolarla geçen yıla göre yatay kaldı, faaliyet marjı %2,6'ya indi. Buna rağmen 1,53 milyar dolar serbest nakit akışı üretti. Ayrıca şirket yıllık yatırım beklentisini de 25 milyar dolardan 20 milyar dolara çekti.

İki bilançoyu yan yana koyunca soru netleşiyor: Harcanan her dolar hangi gelirle ve ne zaman geri dönecek? Meta çok harcıyor ve yatırımcı bunun karşılığını görmek istiyor. Tesla harcamayı kısıyor ve bu kez gelecekteki büyümenin hızı sorgulanıyor.

Haftanın kavramı: Serbest nakit akışı

Bir şirketin işinden kazandığı nakitten, yatırımlara harcadığı parayı çıkarınca kalan tutara serbest nakit akışı denir.

Basitçe: Şirketin kasasında gerçekten ne kaldığını gösterir.

Neden önemli? Bir şirket hızla büyüyebilir ama bu büyüme için kazandığından fazlasını harcıyorsa, aradaki farkı borçla ya da yeni hisse ihracıyla kapatmak zorunda kalabilir. Meta örneğinde gördüğümüz tam olarak bu. Negatif serbest nakit akışı tek başına kötü değildir; yatırımın ileride ne getireceğine bağlıdır. Ama takip edilmesi gereken bir işarettir.

Finside Asistan ile bir hisseyi incelerken "Bu şirketin serbest nakit akışı nasıl?" diye sormayı unutma.

Önümüzdeki hafta neler var?

Önümüzdeki hafta baya yoğun olacak: Fed, ECB ve Japonya Merkez Bankası kararları, üç dev teknoloji bilançosu ve bayram nedeniyle kısalan bir BIST haftası.

Önümüzdeki hafta petrol fiyatlarına ve Hürmüz'deki sevkiyat durumuna bakmakta fayda var.

Haftayı kapatırken

Bu haftadan üç ders soru çıkarmamız gerekiyor: Büyüme ne kadar nakit üretiyor? O nakdin ne kadarı tekrar yatırıma gidiyor? Yatırımcı bu harcamayı finanse etmeye ne kadar istekli?

Bu sorular sadece Meta ya da Tesla için değil, diğer şirketlere de sorulmalı. Bir hisseye bakarken sadece grafiğe değil, arkasındaki nakit hikayesine de bakmakta fayda var.

Şimdilik görüşmek üzere, sonraki pazara kadar Finside ile kalın👋